Snel antwoord: Terugval na een beugel (in het vak relapse genoemd) is heel gewoon en ligt meestal niet aan jou. Tanden bewegen je leven lang licht door, vooral in het onderfront. De meest voorkomende aanleiding is weggevallen retentie: een losgeraakt spalkje of een retainer in de la. Een tweede traject is meestal korter en lichter dan de eerste behandeling.
Inleiding
Je poetst je tanden, je kijkt in de spiegel en je ziet het opeens: die ene ondertand staat weer schuin. Terwijl je op je vijftiende twee jaar met een beugel hebt rondgelopen. Het gevoel dat daarbij hoort, kennen we uit onze spreekkamer in centrum Amsterdam. Een beetje ongeloof, en vaak ook schaamte. Alsof je iets hebt verpest wat je ouders destijds hebben betaald.
Daar is geen reden voor, en dat is niet bedoeld als troost. Het is gewoon hoe gebitten werken. Hieronder lees je waar terugval vandaan komt, waarom het bijna altijd op hetzelfde punt misgaat, en wat er anders is aan een tweede traject nu je volwassen bent.
Wat is terugval precies?
Terugval, in de vakliteratuur relapse, betekent dat tanden na een orthodontische behandeling geleidelijk terugschuiven richting hun oude positie. Dat is geen complicatie en geen fout. Het is de standaardneiging van een gebit waar niets meer op tegendruk geeft.
Er spelen drie dingen tegelijk mee:
- De vezels in je tandvlees onthouden de oude stand. De elastische vezeltjes rond je tandwortels trekken nog jarenlang zachtjes terug naar waar de tand ooit stond.
- Je kaak blijft je hele leven veranderen. Ook zonder beugel, ook zonder verstandskiezen. Bij bijna iedereen wordt de onderkaak in de loop van de jaren voorin iets smaller, waardoor de ondervoortanden over elkaar heen gaan staan.
- Er is nooit een eindpunt. Een gebit is geen brug die af is. Kauwen, slikken, slapen: er staat elke dag kracht op je tanden.
Het gevolg zie je bijna altijd op dezelfde plek: het onderfront. Dat is de zone die het eerst en het duidelijkst laat zien dat er iets is opgeschoven, ook bij mensen die nooit een beugel hebben gehad.
Je hoeft je hier niet voor te schamen
Veel volwassenen die hierover bellen, beginnen met een excuus. "Ik ben er slecht mee omgegaan." Meestal klopt dat niet. In de jaren negentig en de vroege jaren nul was de nazorg simpelweg anders: je kreeg je beugel eraf, soms een draadje erachter, en daarna hoorde je er weinig meer over. Dat iemand dertig jaar later merkt dat er iets is verschoven, zegt niets over hoe goed je op je gebit hebt gepast.
Wat wel klopt: hoe eerder je ernaar laat kijken, hoe kleiner de correctie meestal is. Dat is de enige reden om er niet nog een jaar mee te wachten.
De aanleiding is bijna altijd hetzelfde: de retentie viel weg
In verreweg de meeste gevallen komt het hierop neer.
Het vaste draadje is losgeraakt of gebroken. Een spalkje aan de achterkant van je ondervoortanden is dun en zit uit het zicht. Als het aan één tand loslaat, voel je dat vaak niet en zie je het niet. Die ene tand is dan niet meer vastgezet en gaat langzaam zijn eigen gang, terwijl de rest blijft staan. Soms merk je het pas als de stand al zichtbaar is veranderd. Denk je dat dit bij jou speelt, lees dan wat je doet bij een los of gebroken spalkje.
De uitneembare retainer is in een la beland. Vaak na een verhuizing, een vakantie of een periode waarin je hem even niet kon vinden. Twee weken worden twee maanden, en daarna past hij niet meer, wat het weer makkelijker maakt om hem te laten liggen.
Voor Orthodontie Museumplein geldt: een uitneembare retainer draag je het eerste jaar elke nacht, en daarna levenslang 3 tot 5 nachten per week. Wat dat schema precies inhoudt en waarom het niet stopt, staat uitgebreid in onze post over hoe lang je een retainer draagt. Meer over de verschillende soorten retentie lees je op de pagina over retainers en spalkjes.
Een tweede traject is meestal korter en lichter
Goed nieuws voor wie opziet tegen "weer twee jaar beugel": een tweede traject (retreatment) is meestal korter en lichter dan de eerste behandeling. Logisch ook. De eerste keer moest er vaak veel gebeuren, inclusief ruimte maken en de beet veranderen. Nu gaat het meestal om een beperkte verschuiving in het front, en daar is minder voor nodig.
Precies daarom kan het vaak met aligners van Invisalign: doorzichtige hoesjes die je zelf in- en uitdoet. Voor volwassenen weegt dat zwaar, want je zit ermee in vergaderingen en op foto's. Welke opties er verder zijn, staat op de pagina over beugels voor volwassenen.
Hoe lang zo'n traject duurt en wat het kost, hangt volledig af van wat er bij jou is verschoven. Daar doen we op een blogpagina geen uitspraak over, want dat zou een slag in de lucht zijn.
Wat er anders is dan bij een tiener
Een volwassen mond is geen grote tienermond. Dit zijn de punten die eerst beoordeeld moeten worden.
- Je kaakbot is volgroeid. Bij een kind kun je groei meesturen; bij jou niet. Tanden verplaatsen kan nog prima, maar de kaakverhouding zelf ligt vast. Dat bepaalt wat er wel en niet haalbaar is.
- Er staat vaak tandheelkundig werk in de weg. Kronen, bruggen, vullingen op de randen. Een slotje of attachment hecht op porselein anders dan op glazuur, en de vorm van een kroon wijkt af van de oorspronkelijke tand.
- Een implantaat beweegt niet mee. Het is vastgegroeid in het bot. Dat sluit een behandeling niet uit, maar het is een vast punt waar het plan omheen gebouwd wordt.
- Tandvlees en botniveau tellen zwaar mee. Bij terugtrekkend tandvlees of een ontsteking moet de mond eerst rustig zijn. Tanden verplaatsen in ontstoken weefsel kan verlies van steunweefsel versnellen. Wat er verder bij een behandeling komt kijken, staat op de pagina risico's en ongemakken.
De rode draad: je begint bij kijken, niet bij plakken. Foto's, een 3D-scan en waar nodig een röntgenfoto, en zo nodig overleg met je eigen tandarts. Pas als dat beeld compleet is, is er iets zinnigs te zeggen over de aanpak.
Waarom kiezen voor Orthodontie Museumplein?
Onze praktijk zit aan de Teniersstraat, op loopafstand van het Museumplein in Amsterdam. Behandelaar is Drs. Lotte Meereboer, tandarts gespecialiseerd in orthodontie (Drs. MSc Orthodontics). Een flink deel van onze patiënten is volwassen, en een deel daarvan komt precies met deze vraag binnen.
Wat je bij ons kunt verwachten: een eerste afspraak waarin we vooral kijken en meten, en een eerlijk verhaal over wat er in jouw situatie speelt, ook als dat betekent dat een behandeling nu niet verstandig is. En omdat retentie het punt is waar het de eerste keer misging, krijg je bij ons standaard meerdere setjes retainers mee, zodat een kapot exemplaar geen maandenlang gat oplevert.
Veelgestelde vragen
Is het mijn eigen schuld dat mijn tanden weer scheef staan?
Vrijwel nooit. Tanden bewegen levenslang, en de meest voorkomende aanleiding is een spalkje dat ongemerkt is losgeraakt. Dat is niet iets wat je had kunnen voelen.
Kan ik gewoon mijn oude retainer weer indoen?
Doe dat niet zonder overleg. Als je tanden zijn verschoven, past hij niet meer goed en kan hij ongewenste kracht zetten. Laat eerst kijken wat er is veranderd.
Kan het met aligners of moet er weer een vaste beugel op?
Bij een beperkte verschuiving in het front kan het vaak met aligners. Dat hangt af van wat er precies is opgeschoven en van de staat van je tandvlees en eventueel kroon- en brugwerk.
Ik heb kronen en een implantaat. Kan ik dan nog behandeld worden?
Vaak wel, maar het plan ziet er anders uit. Een implantaat verplaatst niet en werkt als vast punt. Dit is bij uitstek iets wat vooraf beoordeeld moet worden, soms samen met je eigen tandarts.
Hoe lang duurt zo'n tweede traject?
Meestal korter en lichter dan je eerste behandeling, maar een termijn noemen kan pas na een consult met scan en foto's.
Herken je dit en wil je weten wat er in jouw geval speelt? Plan een vrijblijvend consult bij onze praktijk in Amsterdam. Neem contact op met Orthodontie Museumplein.
