Turkey teeth: wat tandtoerisme je echt kost

Snel antwoord: "Turkey teeth" is de bijnaam voor een strakke, witte rij tanden die in korte tijd wordt gemaakt met kronen of veneers. Daarvoor worden gezonde tanden fors afgeslepen, en dat is onomkeerbaar. Op termijn kan dat gevoeligheid, ontsteking of een afgestorven zenuw geven. Staan je tanden alleen scheef, dan verplaatst een beugel ze zonder te slijpen.

Iemand vertrekt met een gewoon gebit en komt een week later terug met twintig kaarsrechte, spierwitte tanden, voor minder dan wat je hier voor één kroon betaalt. Wat op die beelden niet te zien is, is wat er in de tussentijd met de eigen tanden is gebeurd.

Daar gaat dit artikel over. Niet over waar je naartoe gaat, maar over wat de behandeling zelf met je gebit doet, en of je die ingreep nodig hebt voor het resultaat dat je zoekt. We schrijven vanuit onze orthodontiepraktijk in centrum Amsterdam.

Turkey teeth is geen behandeling en geen vakterm, maar een bijnaam van social media voor een uiterlijk: een gelijkmatige, helderwitte tandenrij waarin alle tanden even breed en even lang lijken. Dat effect komt niet doordat je eigen tanden zijn rechtgezet, maar doordat er kronen of veneers overheen zijn gemaakt. Je ziet een omhulsel. En dat moet ergens op passen.

De KNMT, de beroepsorganisatie van tandartsen in Nederland, is geen voorstander van tandheelkundige reizen naar het buitenland, en zegt er nadrukkelijk bij dat dit niet is omdat de zorg daar slecht zou zijn, maar omdat er problemen kunnen ontstaan met nazorg en garantie. Dat is ook onze insteek. Goede behandelaars zitten overal. De vraag die telt, is welke ingreep er wordt gedaan.

Om een kroon over een tand te zetten, moet die tand kleiner worden gemaakt. Er wordt rondom materiaal afgeslepen zodat het kroontje eroverheen past. Wat overblijft, is een stompje.

Hoeveel gaat eraf? In laboratoriumonderzoek waarin preparaties werden gewogen, verdween er bij een volledige kroon ongeveer 63 tot 72 procent van de zichtbare tandkroon (Edelhoff en Sorensen, Journal of Prosthetic Dentistry, 2002). Grofweg twee derde van wat je in de spiegel ziet. Bij veneers, die alleen aan de voorkant liggen, was dat minder: ongeveer 3 tot 30 procent. Twee kanttekeningen: dat onderzoek is gedaan op kunststof modeltanden, en met de materialen van nu kan het met minder toe. Maar ook dan gaat er iets af.

En daar draait het om. Glazuur groeit niet aan. De Amerikaanse tandartsenvereniging ADA schrijft over veneers onomwonden dat de behandeling niet omkeerbaar is, juist omdat er glazuur wordt weggenomen. Voor een kroon geldt dat nog sterker. Je kunt later van gedachten veranderen over de kleur of de behandelaar, niet over je eigen tandweefsel. Vanaf dat moment heb je op die plek altijd een kroon nodig.

Een geslepen tand reageert anders. Niet bij iedereen en meestal niet meteen, maar dit zijn de bekende risico's:

• Gevoeligheid. Onder het glazuur zit dentine, dat in verbinding staat met de zenuw. Vlak na het slijpen zijn tanden vaak gevoelig voor koud en warm. Bij de meeste mensen zakt dat weer weg.
• Tandvlees dat reageert. De rand van een kroon ligt vaak net onder de tandvleesrand, en die plek is lastiger schoon te houden. Met goede mondhygiëne op te vangen, maar het vraagt meer van je dan een gewone tand.
• Een zenuw die afsterft. In een samenvatting van 37 onderzoeken samen stierf de zenuw bij ongeveer 5 procent van de behandelde tanden alsnog af (Al-Manei e.a., BMC Oral Health, 2023), en in studies die tien jaar of langer doorkijken ligt dat hoger. Dan volgt een wortelkanaalbehandeling. Het gaat vaak zonder pijn, dus je merkt het pas bij een controle of op een röntgenfoto.
• Kronen gaan niet eeuwig mee. In een groot Brits praktijkonderzoek onder bijna 50.000 kronen zat na tien jaar nog 68 procent van de metalen kronen op zijn plek zonder herbehandeling, bij porseleinen kronen ongeveer de helft (Burke en Lucarotti, Journal of Dentistry, 2009). Elke vervanging is een nieuwe ingreep op dezelfde, inmiddels kleinere tand.

Wat je nu betaalt is niet de eindprijs, maar de eerste termijn.

Raakt een kroon los of blijft het tandvlees ontstoken, dan is in principe de behandelaar die ze maakte verantwoordelijk voor de nazorg. Zit die op vliegafstand, dan is dat lastig. De KNMT signaleert dat de zorg bij complicaties daarom regelmatig bij de eigen tandarts in Nederland belandt, dat het nogal eens onduidelijk is welke materialen zijn gebruikt, en dat patiënten die zich in het buitenland laten behandelen niet kunnen terugvallen op de rechten die ze hier wel hebben.

Ga je toch, doe dan dit:

1. Vraag je dossier op, met röntgenfoto's en de gebruikte materialen. Zonder die informatie werkt een behandelaar hier op de tast.
2. Reken uit wat herstel kost. Kronen en facings zitten voor volwassenen niet in de basisverzekering, en herstel ervan dus ook niet. Wat een aanvullende verzekering doet, verschilt per polis.
3. Bespreek je plan vooraf met je tandarts.

Veel mensen die aan kronen denken, hebben gezonde tanden die alleen niet netjes staan: een tand die iets naar voren staat, een lichte overlapping, een spleetje. Daarvoor bestaat een route waarbij er niets van je tanden af hoeft.

Een orthodontische behandeling verandert je tanden namelijk niet, maar verplaatst ze. Door een lichte, aanhoudende kracht bouwt het bot rond de wortel zich aan de ene kant af en aan de andere kant weer op. De tand schuift mee, met wortel en al. Aan de tand zelf wordt niets weggenomen. Wat je aan het eind ziet, is je eigen glazuur, alleen op een betere plek. Dat kan met aligners van Invisalign of een andere onzichtbare beugel, en bij lastigere correcties met een vaste beugel. Alle opties staan op soorten beugels voor tandcorrectie en op beugels voor volwassenen.

Eén nuance hoort erbij. Staan je tanden erg vol, dan wordt er soms een heel dun laagje glazuur tussen twee tanden weggehaald om ruimte te maken. Dat heet approximaal slijpen en gaat om ordegrootte een kwart millimeter per vlak, tegenover twee derde van de tandkroon bij een kroon. Onderzoek laat zien dat dit bij zorgvuldige uitvoering geen extra gaatjes of tandvleesproblemen geeft. Niet niets dus, maar een andere orde van grootte.

Rond slotjes kan glazuur ontkalken tot witte vlekken als het poetsen tekortschiet. De wortelpunt kan iets korter worden, meestal gering en zonder gevolgen, en we volgen dat met röntgenfoto's. En tanden willen terug, dus hoort er na elke behandeling een retainer bij. Zie risico's en ongemakken. Die informatie hoor je te krijgen vóór je kiest, ook bij kronen.

Onze praktijk zit in Amsterdam, op loopafstand van het Museumplein, en behandelt kinderen en volwassenen. Lotte Meereboer is tandarts gespecialiseerd in orthodontie (Drs. MSc Orthodontics) en het gezicht van de praktijk: zie de pagina over Lotte Meereboer en onze kliniek aan het Museumplein.

• We kijken eerst wat je wilt veranderen. Gaat het om de stand, dan verplaatsen we je tanden. Gaat het om kleur of vorm, dan verwijzen we je door naar een tandarts.
• Zo weinig mogelijk onomkeerbaars. Wat je nog hebt, houd je. Dat is niet alleen ons uitgangspunt, het staat ook zo in het Nederlandse kwaliteitskader voor cosmetische mondzorg.
• Vooraf duidelijkheid over plan en kosten. Wat een beugel ongeveer kost en hoe vergoeding werkt, staat op kosten van een beugel. Een vrijblijvend consult verplicht je tot niets, ook niet met vragen over een behandeling in het buitenland.

Worden er bij "turkey teeth" echt gezonde tanden afgeslepen?

Ja, dat hoort bij de methode. Om een kroon over een tand te zetten, moet die tand kleiner worden gemaakt. In laboratoriumonderzoek ging dat bij een volledige kroon om ongeveer twee derde van de zichtbare tandkroon. Bij veneers minder, maar ook dan gaat er glazuur af.

Kan het slijpen ongedaan worden gemaakt?

Nee. Weggeslepen tandweefsel groeit niet aan. Je hebt op die plek dan altijd een kroon of veneer nodig. Vervangen kan wel, en dat zal ook een keer moeten.

Kun je scheve tanden ook rechtzetten zonder slijpen?

In veel gevallen wel. Een beugel of aligners verplaatsen je eigen tanden met wortel en al, zonder dat er tandweefsel wordt weggenomen. Alleen bij weinig ruimte wordt er soms een dun laagje tussen de tanden weggehaald. Wat in jouw situatie kan, blijkt uit onderzoek van gebit, kaak en beet.

Wat als er iets misgaat met werk dat in het buitenland is gedaan?

De behandelaar die het werk maakte, is in principe verantwoordelijk voor de nazorg. Is dat praktisch niet haalbaar, dan kom je bij een tandarts hier terecht, die zonder dossier op de tast werkt. Vraag daarom altijd je gegevens en röntgenfoto's op.

Twijfel je tussen kronen en het rechtzetten van je eigen tanden? Plan een vrijblijvend consult bij onze praktijk in centrum Amsterdam.